24 Nis '15

bu benim köyüm ekibi

2 Shares

3500 YILLIK ÇÖREKOTU TOHUMU

çörekotuBoyalı Höyük’te bir diğer ilginç biyoarkeolojik buluntu ise 2004 yılı kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkartıldı. Aynı yapının farklı bir odasının (“A” yapısının 18 nolu odası) kuzeyinde, temel seviyesinde baş aşağı durumda bulunan bir Hitit matarası içinde birbirine (büyük olasılıkla yangın etkisi ile) kenetlenmiş tohumlar tespit edildi. Dönmez, tohumların çörekotu bitkisine (Nigella sativa) ait olduklarını belirlerken, çörekotu tohumlarının geleneksel olarak bal ile karıştırılarak halk ilacı olarak da kullanıldıkları göz önünde bulunduruldu ve Prof. Dr. Bekir Salih tarafından, mataranın içeriği, kimyasal açıdan incelendi. İleri analiz teknikleri kullanılarak gerçekleştirilen analiz sonuçları, saf çörekotu tohumlarının, balmumu ve arı reçinesi (propolis) ile karıştırılmış olduklarını detaylı olarak ortaya çıkardı.
Çörekotu tohumları, özellikle Asya’da, tek başlarına ya da bal ile karıştırılarak sağlığın korunması ve çeşitli hastalıklara karşı (solunum hastalıklarının, mide ve bağırsak rahatsızlıklarının, böbrek, mesane ve karaciğer işlevleri ile kan dolaşımı ve bağışıklık sisteminin iyileştirilmesi gibi) geleneksel olarak halen kullanılmaktadırlar.
Hitit yazılı belgelerinde çeşitli bitkilerin tedavi amaçlı kullanıldığından söz edilmiş ve balın kullanımı ile ilgili açıklamalara da yer verilmiştir. Ancak, belgelerde şimdiye kadar balla karışık çörekotunun isim karşılığı belirlenememiştir. Boyalı Höyük’teki çalışmalar, Hititlerin yaklaşık 3500 yıl önce çörekotu tohumlarını arı ürünleri ile karıştırarak kullandıklarını ortaya koymuştur.
Doç. Dr. Tunç Sipahi – Ankara Üniversitesi, DTCF, Arkeoloji Bölümü
Prof. Dr. Bekir Salih – Hacettepe Üniversitesi, Kimya Bölümü
Yrd. Doç. Dr. Orhan Mergen – Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji Bölümü
                                                                                                                                      Prof. Dr. Emel Oybak Dönmez  – Hacettepe Üniversitesi, Biyoloji Bölümü
Kaynak Aktuelarkeoloji

 

Çörek Otunun Faydaları Klinik ve Terapötik Özellikleri


Çörek otu tohumları binlerce yıldır baharat ve gıda koruma maddesi olarak kullanılmıştır. Bitkinin tohumları ve yağı geleneksel tıp alanında kullanılabilecek potansiyel ilaç özellikleri göstermektedir. Bu derlemede çörek otunun terapötik (iyileştirici) kullanım alanları ve vücut sistemlerini etkileyen hastalıkların tedavisindeki rolü incelenmiştir.


Çörek otu, oksidan ajanları temizleyen antioksidan sistemi harekete geçirme özelliğine de sahiptir. İnflamatuar (iltihabi) süreçlerin mediatörü (arabulucu) olan prostaglandinleri ve lökotrienleri baskılayarak antienflamatuar (iltihap önleyici) özellik göstermektedir. Bitkinin immunomodülatör (bağışıklık sistemini düzenleyici) özellikleri, T hücrelerini ve doğal katil hücrelerini artırarak immun cevaba (savunma sistemine) katkıda bulunma şeklindedir.

Çeşitli kanser ve mikroorganizmalara karşı anti–kanser ve anti–mikrobiyal özellikler göstermektedir. Toksik ajanlara maruz kalmış kolon dokusunda DNA hasarını azaltmakta, karsinogfenezin yani sağlıklı hücrelerin kanser hücrelerine dönüşmeye başlamasını önlemektedir. Çörek otu diabetes mellitus (DM) da da (Şeker Hastalığı) önemli tedavi edici etkilere sahiptir. Glukoz tarafından indüklenen insülin salgısını artırmanın yanında, intestinal mukozadan glukoz emilimini azaltma yönünde etkisi de bulunmaktadır.

Çörek otu, hepatik dokunun zararlı etkilere karşı korunmasında etkili olmanın yanında hepatik lipit peroksidasyonunu da düzenlemektedir. Çörek otunun etkileri anti–inflammatuar, antioksidan ve antineoplastik (kanseri geriletme, durdurma) etkilerin kombinasyonu şeklinde olduğu düşünülmektedir.

 

Çörek Otunun İyileştirici Etkisine İlişkin Bazı Bilgiler


Günümüzde modern tıbbın olanakları ne kadar genişlemiş olursa olsun geleneksel uygulamalar varlığını sürdürmektedir. Bir folklorik tıp uygulama bitkisi olarak çörek otunun insanda gözlemlenen bazı etkileri şöyledir:

  • Antikanserojen (Kanseri engelleyen, durduran, gerileten)
  • İmmunomodulator (Bağışıklık sistemini düzenleyici)
  • Antidiyabetik (Diyabeti tedavi edici)
  • Antihipertansif (Yüksek tansiyonu tedavi eden)
  • Antiallerjik (Alerjiyi önleyen)
  • Antiastmatik (Astıma karşı)
  • Antidiaretik (İshal kesici/önleyici)
  • Antienflamatuvar (İltihap önleyici)
  • Mide hastalıklarında tedavi edici
  • AİDS’i önleyici (HIV enfeksiyonunu kontrol altına alır)
  • Böbrek hastalıklarını tedavi edici
  • Kalp ve damarları koruyucu
  • Kolesterol düşürücü
  • Antiromatizmal (Romatizma tedavi edici/önleyici)
  • Antikoagülan (Kanın pıhtılaşmasını önleyici)
  • Antimikrobiyal (Mikrop aktivitelerini engelleyen)
  • Antimikotik (Mantar gelişmesini önleyen)
  • Antioksidan 
  • Nöroprotektif (sinir sistemini koruyucu)

 

Çörek otunun günümüzde tedavi amaçlı olarak faydalanıldığı alanlardan bazılarını da şöyle sıralayabiliriz:

  • Çörek otunun hem tane hem de yağ formu antimikrobik amaçla kullanılmaktadır
  • Çörek otu yağı, mantar hastalıklarında antifungal olarak etki göstermektedir
  • Sitotoksik etkisi nedeniyle zehirlenmelerde sıklıkla antidot olarak kullanılmaktadır
  • İdrar yolları ve böbrek hastalıklarında ise diüretik etkisinden yararlanılmaktadır.
  • Mide barsak şikayetlerini gidermede etkilidir.
  • Çörek otu yağının düz kasları gevşetici özelliği nedeniyle pek çok durumda antispazmodik olarak etki gösterdiği bilinmektedir.
  • Antitümoral etkisinden dolayı kanser hastalıklarında,
  • Antiastmatik etkisinden dolayı da göğüs hastalıklarında tedavi amaçlı kullanılmaktadır.
  • Genç kadınlarda çörek otu tohumları ağızdan alındığında adet kanamasını uyarmaktadır.
  • Menstrüel siklusu düzenlemek ve doğum sırasında da uterus kasılmalarını artırmak için de yararlanılmaktadır.
  • Emziren genç kadınlar tarafından çörek otu tohumları süt salınımını arttırdığı için kullanılmaktadır.
  • Çörek otu tohumu taneleri hipertansif/hipotansif etkileri iyi bilindiğinden tansiyonun düzenlenmesinde, yağ metabolizması üzerine olan etkileri nedeniyle kan lipid seviyesinin düzenlenmesinde etkili olmaktadır.
  • Çocuklarda cilt hastalıklarının tedavisinde, küçük çocuklarda ve genç yetişkinlerde antidiyaretik ve antiemetik olarak kullanılmaktadır.
  • Çörek otunun genç erişkinlerde antihelmintik olarak kullanıldığı da bilinmektedir.
  • Çörek otu taneleri ayrıca farenjit, grip, paralizi, karın ağrısı ve birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır.

Çörek otu tohumlarının ya da yağının yukarıda bahsedilen olumlu ve tedavi edici etkisinin yanında, uygunsuz ve özensiz kullanımına bağlı olarak istenmeyen hatta beklenenin aksi etkilerinin görülebileceği dikkate alınmalıdır. Oldukça geniş bir hastalık grubunda ve yaygın olarak kullanılan bir folklorik tıp bitkisi olarak çörek otu, etkisi en iyi bilinen bitkilerden biridir. Ülkemizde çörek otu ve yağının tedavide kullanımına ilişkin çalışmalar yok denecek kadar azdır.

Bitkinin tohumları veya yağının şifa verici olması için hem yöntem hem de miktar olarak uygun alınmasına özen gösterilmelidir. Bununla birlikte hangi yaş grubunun hangi rahatsızlıkta ne kadar kullanılacağı konusunda net bilgiler oluşmamıştır.

 

Kaynaklar:
http://www.scopemed.org/mnstemps/1/khb_009_05-513.pdf
http://lokmanhekim.mersin.edu.tr/index.php/lokmanHekim/article/view/121

About bu benim köyüm ekibi

Related Posts

Leave a Reply

*